Gluten: coeliakie, intolerantie of allergie?

Gluten kan op verschillende manieren klachten geven, maar coeliakie, glutenintolerantie en een glutenallergie zijn niet hetzelfde. Het onderscheid tussen deze drie is belangrijk voor de juiste diagnose, behandeling en leefstijl.

Gluten is een eiwit dat voorkomt in granen zoals tarwe, gerst en rogge. Heel wat mensen ervaren klachten na het eten van gluten, maar er is een belangrijk verschil tussen glutenintolerantie en een echte allergie. Bij glutenintolerantie, zoals coeliakie of niet-coeliakie glutenovergevoeligheid, reageert het lichaam met spijsverteringsklachten, vermoeidheid of huidproblemen. Deze reactie is vaak vertraagd en kan sluipend verlopen, waardoor de diagnose soms lastig is. Een tarwe- of graanallergie is een klassieke voedselallergie waarbij het afweersysteem direct reageert. Klachten ontstaan meestal snel na het eten. Ook mensen met PDS (pikkelbare darmsyndroom) kunnen klachten ervaren na het eten van granen die naast gluten ook vaak fructanen bevatten (een type FODMAP). 

Wat is coeliakie?

Coeliakie is een auto-immuunziekte. Het afweersysteem reageert op gluten en beschadigt het slijmvlies van de dunne darm. Dit kan leiden tot buikpijn, diarree of constipatie, gewichtsverlies, vermoeidheid, bloedarmoede en tekorten aan vitaminen en mineralen. De enige behandeling is een strikt, levenslang glutenvrij dieet.

Wat is glutenintolerantie (NCGS)?

Niet-coeliakie gluten-/tarwesensitiviteit (NCGS), vaak glutenintolerantie genoemd, geeft klachten na het eten van gluten of tarwe, zonder dat er sprake is van coeliakie of een allergie. Klachten zijn onder andere een opgeblazen gevoel, buikpijn, hoofdpijn, “brain fog” en vermoeidheid. De darm raakt niet blijvend beschadigd. Het dieet is vaak minder strikt dan bij coeliakie, maar beperking van gluten of tarwe kan klachten verminderen. 

Wat is een tarwe- of glutenallergie?

Bij een tarwe- of glutenallergie reageert het immuunsysteem direct met een allergische reactie op bepaalde eiwitten in tarwe of soms specifiek op gluten. Klachten ontstaan snel na het eten en kunnen bestaan uit jeuk, huiduitslag, zwelling, benauwdheid, misselijkheid of in ernstige gevallen anafylaxie. De behandeling is het vermijden van het allergeen en het dragen van noodmedicatie indien voorgeschreven.

Belang van een juiste diagnose

Omdat de behandeling en de gevolgen voor de gezondheid verschillen, is een goede medische diagnose essentieel. Een arts kan met bloedonderzoek, allergietesten en eventueel een darmbiopsie onderscheid maken tussen coeliakie, intolerantie en allergie. Zelf experimenteren met een glutenvrij dieet zonder onderzoek kan de diagnose bemoeilijken.

Nuttige websites en informatie:

https://coeliakie.be/wetenschap/wat-is-gluten

https://coeliakie.be/vcv/wat-is-coeliakie